Rozwód - przyczyny, skutki, koszty

Małżeństwo z założenia powinno być instytucją trwałą, która nigdy nie ulegnie rozpadowi. Jednak praktyka nieco odbiega od założeń i w wielu wypadkach nadchodzi moment, w którym małżeństwo musi ustać, co według prawa wymaga orzeczenia rozwodu. Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód możliwe jest wyłącznie przed sądem, który w trakcie przeprowadzonego postępowania musi ustalić czy rzeczywiście istnieją podstawy ku temu aby orzec o rozwodzie.

Kiedy można uzyskać rozwód?

Sąd orzeka o rozwodzie, gdy dojdzie do przekonania, że ustały więzi łączące małżonków, a więc w sytuacji, w której dojdzie do rozkładu pożycia małżeńskiego. Aby możliwym było orzeczenie rozwodu rozkład pożycia musi być zupełny oraz trwały – zatem oba te elementy muszą wystąpić łącznie – jeżeli zaś zabraknie jednego z nich orzeczenie rozwodu będzie niedopuszczalne. Przepisy wskazują na to, że rozkład pożycia małżeńskiego musi być „zupełny” oraz „trwały”, jednak pojęcia te nie są nigdzie zdefiniowane, zaś ocena okoliczności danej sprawy oraz ustalenie czy wymogi dla orzeczenia rozwodu wystąpiły należy do sądu.

O „zupełności” rozkładu pożycia mówi się gdy ustaną więzi pomiędzy małżonkami, które to są właściwe dla istnienia małżeństwa, mowa tutaj o więzi gospodarczej, fizycznej oraz duchowej (emocjonalnej).

Więź gospodarcza ustaje w sytuacji, w której małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, innymi słowy gdy każde z małżonków prowadzi odrębne gospodarstwo, nie tworząc z drugim małżonkiem ekonomiczno-gospodarczej „całości”

Więź fizyczna ustaje w sytuacji, gdy ustaje pożycie cielesne między małżonkami.

Należy mieć na uwadze, że możliwe jest, iż ustały jedna bądź obie wskazane powyżej więzi z nadal nie zachodzą podstawy do orzeczenia rozwodu, gdyż powodem takiego stanu rzeczy mogą być różne okoliczności, na które małżonkowie nie mają wpływu – przykładem jest długotrwała choroba małżonka lub jego pobyt w innym miejscu (np. za granicą w celach zarobkowych).

Więź duchowa (emocjonalna) ustaje gdy małżonkowie nie darzą się już uczuciami właściwymi małżeństwu, co nie wymaga jednak żadnego negatywnego stosunku względem siebie, gdyż możliwe są sytuacje, w którym małżonkowie zachowują wobec siebie poprawne, a nawet przyjazne relacje, a mimo to zachodzi ustanie więzi emocjonalnej.

„Trwałość” rozkładu pożycia oznacza, że biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego ustanie opisanych więzi pomiędzy małżonkami jest nieodwracalne, zatem nie istnieją widoki na „uratowanie” małżeństwa.

Kiedy rozwód będzie niedopuszczalny?

Jeżeli sąd ustali, że doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego zasadniczo powinien orzec o rozwodzie, jednak zanim to uczyni musi przeanalizować czy nie zachodzą przeszkody dla rozwiązania małżeństwa.

Nie jest możliwe orzeczenie rozwodu – nawet w sytuacji, w której zaistniał trwały i zupełny rozkład pożycia – jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Rozwód nie jest także dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Powyższe okoliczności stoją na przeszkodzie temu, aby sąd mógł orzec rozwód, zatem gdy sąd dojdzie do przekonania, że wystąpiła którakolwiek z nich to oddali powództwo i małżeństwo będzie istniało w dalszym stopniu.

O czym orzeka sąd podczas rozwodu?

Sąd w pierwszej kolejności bada czy jest możliwe orzeczenie rozwodu, gdy dojdzie do przekonania, że jest to dopuszczalne rozwiązuje małżeństwo, natomiast w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga ponadto o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka.

Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

Jeżeli nie ma możliwości porozumienia między rodzicami co do zasad wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dziećmi, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Należy jednak pamiętać, że na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.

Czy sąd zawsze orzeka o winie za rozkład pożycia?

Zasadą jest, że sąd orzekając rozwód drobiazgowo bada przebieg pożycia, ustalając czy w istocie uległo ono rozkładowi. Gdy stwierdzi, że istnieją podstawy do orzeczenia rozwodu orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

Ile kosztuje rozwód?

Zasadniczą opłatą, którą ponosi się wnosząc pozew o rozwód jest opłata od pozwu, której wysokość jest stała i wynosi 600zł – opłata ta jednak nie zawsze musi być poniesiona przez stronę, która wnosi pozew o rozwód – jako, że istnieje możliwość zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – w całości lub części. Aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych należy wykazać, że ich poniesienie przez stronę będzie nadmiernym obciążeniem finansowym, a więc wydatkiem, któremu dana strona nie jest w stanie podołać biorąc pod uwagę jej stan majątkowy.

Jakie są skutki rozwodu?

Zasadniczym skutkiem wydania wyroku rozwodowego jest rozwiązanie małżeństwa – co stwarza możliwość zawarcia związku małżeńskiego przez każdego z byłych małżonków oraz uchyla obowiązki małżeńskie, które powstały po jego zawarciu.

Kolejny skutkiem jest zmiana ustroju majątkowego, gdyż z chwilą orzeczenia rozwodu ustaje między małżonkami wspólność majątkowa.

Przepisy przewidują także, iż małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa – musi on jednak złożyć stosowne oświadczenie w terminie trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu.

Projekt i Realizacja: WiDI ART Studio